Trykające koziołki to jeden z najbardziej uroczych symboli Polski. Te dwa metalowe zwierzaki, zwane czasem „błazeńskim urządzeniem”, są nie tylko ogromną atrakcją turystyczną, ale także żywym dowodem na to, jak historia i legenda wplatają się w codzienne życie miasta.
Gdzie i kiedy szukać koziołków?
Koziołki są nierozerwalnie związane z poznańskim Ratuszem, w którym obecnie znajduje się Muzeum Poznania. Znajdują się na wieży ratuszowej, tuż nad zegarem. Codziennie, punktualnie w południe (o godzinie 12:00), a od niedawna także o godzinie 15:00, otwierają się niewielkie drzwiczki i ukazują się zebranym widzom. Wtedy właśnie, w rytmie granego hejnału, koziołki zaczynają widowiskowy pokaz, bodąc się rogami.
Legenda, która Ocaliła Pieczeń
Choć mechaniczne koziołki pojawiły się na wieży w XVI wieku, ich historia jest dużo barwniejsza niż sam mechanizm. Według popularnej legendy, w 1551 roku planowano uroczyste otwarcie nowego ratusza wraz z wielkim bankietem dla najważniejszych osób z okolicy, w tym wielkiego wojewody. Na główne danie miała być podana pieczeń z sarniego udźca.
Kucharz powierzył jej pilnowanie młodemu kuchcikowi Pietrkowi. Pietrek, zafascynowany nowym zegarem, który właśnie zamontował mistrz Bartłomiej Wolff z Gubina, zostawił pieczeń, by zerknąć na mechanizm. W czasie jego nieobecności pieczeń spadła do ognia i spaliła się na węgiel.
Przerażony chłopiec, chcąc naprawić sytuację, pobiegł na pobliską łąkę, gdzie mieszkańcy wypasali zwierzęta i porwał dwa koziołki. Zwierzęta, czując, że grozi im niebezpieczeństwo, wyrwały się Pietrkowi i uciekły. Wdrapały się na gzyms ratuszowej wieży i tam, ku uciesze tłumu, zaczęły trykać się rogami. Widok ten tak rozbawił wojewodę i zgromadzonych gości, że burmistrz darował Pietrkowi jego winę, a prawdziwe koziołki zwrócono ubogiej wdowie, ich właścicielce. Zegarmistrzowi nakazano zaś, aby stworzył mechanizm odtwarzający ten zabawny moment.
Prawdziwa historia zegara z koziołkami
Pierwszy zegar z koziołkami został zainstalowany w 1551 roku, jednak nie działał zbyt długo i szybko o nim zapomniano. Zegar ten oraz wieża zostały zniszczone w 1675 roku przez piorun.
Ideę trykających koziołków przywrócono dopiero na początku XX wieku, po odnalezieniu w archiwum kontraktu z mistrzem Wolffem. Nowy zegar zamontowano w 1913 roku. Niestety, mechanizm ten był problematyczny w okresie międzywojennym i często się zacinał, przez co koziołki nie trykały sprawnie. Figury uległy zniszczeniu podczas bitwy o Poznań w 1945 roku.
Po odbudowie Ratusza, koziołki wróciły na swoje miejsce w 1954 roku. Ostatnia modernizacja nastąpiła w 1993 roku. Wtedy postawiono nowe koziołki, wyposażone w nowoczesny mechanizm sterujący.
Koziołki jako Ikona Poznania
Dzisiaj koziołki są nie tylko popularną atrakcją, ale także ważnym elementem tożsamości miasta. Ich wizerunek można znaleźć na pamiątkach i w lokalnej kulturze. Jeśli odwiedzicie Poznań, oprócz Ratusza na Starym Rynku, możecie też zobaczyć pomnik trykających się koziołków na Placu Kolegiackim. Pomnik ten, dostępny z poziomu gruntu, jest ulubionym miejscem na pamiątkowe zdjęcia. Ponadto w Poznaniu organizowane są Festiwal Koziołków i Jarmark Koziołkowy.
Wskazówka edukacyjna
Uczniowie mogą wyszukać herby innych miast, w których znajdują się zwierzęta i poznać ich historie i legendy. Z młodszymi grupami warto przeczytać wierszowaną książkę “Legenda o poznańskich koziołkach” Elizy Piotrowskiej.
